Książki psychologiczne a poradniki – co warto wiedzieć?

Przeciętny laik myśli, że tytuł zawierający słowo „psychologia” lub „psychologiczny” jest gwarantem, iż faktycznie mamy do czynienia z książką o podłożu naukowym. Sam tak myślałem, ale niestety nie. Wiele takich pozycji to zwykłe poradniki, a wzmianka o psychologii ma na celu jedynie „złapanie” czytelnika. Zwykle są to książki, które się dobrze czyta, ale… ciężko zastosować w praktyce.

Poradnik może napisać każdy, ale wartościowe książki psychologiczne z reguły wychodzą spod pióra (właściwie teraz to już z klawiatury) psychologów, psychiatrów lub psychoterapeutów i są poparte zawodowym doświadczeniem. Zwykle odwołują się do badań i nie dają prostych odpowiedzi. To ostatnie może rozczarowywać, bo jeśli ktoś poczuł się gotowy na zmianę, to chciałby ją od razu wprowadzić w życie. Tymczasem dobre książki psychologiczne są niczym przewodnik – pomagają lepiej rozumieć siebie i innych, pokazują, jak wygląda proces zmiany i dlaczego warto go przejść bez przyspieszenia.

Jak znaleźć wartościowe książki psychologiczne?

Książki psychologiczne i klasyczne poradniki w księgarniach mogą leżeć obok siebie. Ba! Mogą leżeć na półce z napisem „Psychologia”. Dlatego warto kupować powoli i z rozwagą. W dobie powszechnego dostępu do internetu to wcale nie jest trudne. Poniżej zebrałem kilka kryteriów, które są naprawdę bardzo pomocne w przedzieraniu się przez ofertę książek psychologicznych na https://allegro.pl/listing?string=ksi%C4%85%C5%BCki%20psychologiczne.

Sprawdź, kto jest autorem książki

I nie chodzi o to, czy masz do czynienia z popularnym autorem, tylko kim on faktycznie jest. Praca psychologa, psychiatry lub terapeuty będzie bardziej wartościowa niż poradnik napisany przez losową osobę, np. instagramera. Jasne, że on też może być psychologiem, bo jedno drugiego nie wyklucza, ale trzeba to zweryfikować. Im większy dorobek naukowy, tym lepiej. Narodowość nie ma znaczenia, emocje nie znają granic.

Wybieraj książki opisujące konkretny problem

Psychologia to bardzo szeroka i bogata dziedzina wiedzy, nie da się jej zamknąć w jednym poradniku. Ja przy szukaniu książki zacząłem od zadania sobie pytania, jaki problem chcę rozwiązać. Bo inne pozycje traktują o wypaleniu zawodowym i odporności psychicznej, a inne o komunikacji, stawianiu granic lub schematach zachowań. Zdefiniowanie problemu to połowa sukcesu w szukaniu wartościowej literatury psychologicznej.

Czytaj opinie innych czytelników

W internecie jest dużo portali, na których można zostawić opinię o książce, wykorzystaj to! Jeśli kupujesz książki psychologiczne na Allegro, to wystarczy przewinąć stronę w dół, by trafić na opinie kupujących. Omiń takie, które informują, że „wszystko ok”, szukaj dłuższych, w których czytelnicy faktycznie dzielą się wrażeniami z lektury.

Zwracaj uwagę na polecenia, ale nie od wszystkich

To, że ktoś poleca daną pozycję, to już duży plus, ale warto sprawdzić, kto to robi. Ja przyznawałem książkom dodatkowe punkty za polecenia od psychologa lub terapeuty.

Jakich książek unikać?

Tych, które obiecują przysłowiowe gruszki na wierzbie. Nie ma magicznych sposobów na zmianę myślenia w pięć minut. Nie ma żadnych „sztuczek” psychologicznych, które w mig naprawią relacje rodzinne, nie ma cudów – jest tylko praca, którą trzeba wykonać, żeby zobaczyć efekty.

Dobra publikacja psychologiczna jest jak podręcznik – momentami trudna, może nawet nudna, ale podająca rzetelną wiedzę naukową, którą – w większości przypadków – można wykorzystać w praktyce. Jeśli więc okładka już na starcie obiecuje, że po przeczytaniu książki „wszystko się zmieni”, lepiej poszukaj innej pozycji.

Dobre książki psychologiczne – pozycje warte polecenia

Na poniższej liście zgromadziłem książki psychologiczne, które są wartościowe, przynajmniej z mojego punktu widzenia. Dały mi odpowiedzi na nurtujące pytania i podsunęły konkretne narzędzia, które pomogły w ogarnięciu emocjonalnego chaosu. Zapewne nie są to propozycje dla wszystkich, ale nie wykluczam, że każdy znajdzie na tej liście coś dla siebie.

SZCZĘŚLIWY MÓZG. WYKORZYSTAJ ODKRYCIA NEUROPSYCHOLOGII, BY ZMIENIĆ SWOJE ŻYCIE – książka autorstwa Ricka Hansona wydana przez Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne. W tym wypadku nazwa wydawnictwa też może posłużyć za rekomendację, ale ważniejsze jest, iż autor ma doktorat z neuropsychologii i naprawdę zna się na tym, o czym pisze. Sama książka jest napisana przystępnym i przyjaznym językiem, w prosty sposób pokazuje mechanizmy, które mogą pomóc zmienić postrzeganie rzeczywistości. Nie jest receptą na tu i teraz, ale daje konkretne i – moim zdaniem – skuteczne porady.

WYWIERANIE WPŁYWU NA LUDZI Psychologia perswazji – tytuł może brzmieć groźnie, ale to świetna książka wybitnego profesora psychologii Uniwersytetu Stanowego w Arizonie i wbrew pozorom nie jest podręcznikiem do manipulacji. To książka, która dobrze tłumaczy mechanizmy wpływu na ludzi, pokazuje, dlaczego działają i jak je stosować w etyczny sposób. Jest i druga strona medalu – dzięki wiedzy zawartej w tej lekturze można zrozumieć, dlaczego łatwo nam przychodzi odmawianie pewnym osobom, a innym nigdy nie umiemy odmówić. Warto przeczytać, żeby nauczyć się dostrzegać pewne sposoby wpływu i skutecznie na nie reagować. Przyznaję, pomaga też w codziennym życiu i wychowywaniu dzieci.

Sposób na trudne dziecko – świetna pozycja dla rodziców, którzy – najogólniej mówiąc – nie radzą sobie z dziećmi. To nie jest książka o dobrym i złym rodzicielstwie, o grzecznych i niegrzecznych dzieciach. To książka o tym, dlaczego niektóre metody nie działają i jak to zmienić. Skorzystają zarówno rodzice, jak i nauczyciele, bo umówmy się – nie tylko w domach są trudne dzieci, w szkołach też. To kolejna propozycja od Gdańskiego Wydawnictwa Psychologicznego. Autorzy to psycholożka oraz specjalista psychiatrii dziecięcej i młodzieżowej.

Dziecko odporne psychicznie Muniya S. Khanna, Philip C. Kendall – autorzy to para psychologów klinicznych z bogatym doświadczeniem w pracy z dziećmi. Napisana przez nich książka daje konkretne i zarazem proste narzędzia, które są niebagatelną pomocą dla rodziców. Okazuje się bowiem, że w świecie pełnym presji i lęku można wychować dziecko odporne psychicznie i nie jest to wcale trudne. Trzeba tylko wiedzieć, jak to robić i uzbroić się w cierpliwość. Nic nie dzieje się samo i nic nie dzieje się szybko, ale zmiany są zauważalne. Ja zauważam.
Wstyd. Umiejętności i strategie, dzięki którym sobie z nim poradzisz – para amerykańskich psychologów: Alexander L. Chapman i Kim L. Gratz wzięła na tapet jedną z najtrudniejszych emocji – wstyd. Może mieć różne źródła i podłoże, czasem jest efektem chwilowym, czasem długotrwałym. W każdym przypadku potrafi odebrać pewność siebie i zepsuć relacje z bliskimi. Autorzy wskazują, jak sobie radzić ze wstydem i przede wszystkim jak rozpoznawać jego pochodzenie. Czytelnik dostaje garść porad, które pozwalają lepiej wyrażać emocje i nie reagować wstydliwie w sytuacjach nieadekwatnych.

Czy warto czytać książki psychologiczne

Z mojego doświadczenia wynika, że warto, ale tylko te dobre. Szkoda czasu na złe lektury, tym bardziej na pozycje pseudopsychologiczne. Mogą wyrządzić sporo krzywd, jeśli weźmie się je na poważnie. Natomiast dobre książki są jak terapeuta (chociaż wiem, w żadnym razie nie zastępują profesjonalnej terapii), niosą zrozumienie, empatię oraz pomoc bez oceniania i krytyki. Mnie bardzo pomogły w unormowaniu relacji rodzinnych i uważam, że to dzięki zawartym w nich poradom przetrwaliśmy burzliwy okres.